دقت به علائم کمبود منیزیوم برای پیشگیری از مبتلا شدن به بیماریهایی چند، مهم است. توجه نداشتن به مقدار مورد نیاز منیزیوم برای بدن یکی از علل مشکلات سلامتی است که در بسیاری موارد از چشمها پنهان میماند. بهطور مثال در آمریکا از هر 100 نفر تقریباً دو نفر مبتلا به عوارض کمبود منیزیوم هستند. «فواید منیزیوم» را در لینک آمده بخوانید!
نکتهی خطرناک این است که معمولاً کمبود منیزیوم تا وقتی که به حالت حاد نرسد تشخیص داده نمیشود. این موضوع ضرورت آگاه سازی بیشتر مردم از علائم کمبود منیزیوم بدن را بیشتر میکند. در این مقاله بهطور مختصر به سوال منیزیوم چیست پاسخ داده و در مورد علائم کمبود منیزیوم و مقدار مورد نیاز بدن به منیزیوم و راههای تأمین آن توضیح میدهیم.
آنچه در این مقاله خواهیم خواند
- کمبود منیزیوم معمولاً تا مراحل شدید بیعلامت یا کمعلامت میماند، بنابراین توجه به نشانهها و تشخیص بهموقع اهمیت زیادی دارد.
- منیزیوم در عملکردهای حیاتی بدن مثل تولید انرژی، سلامت عضلات و اعصاب، تنظیم قند خون، فشار خون و استحکام استخوانها نقش اساسی دارد.
- مهمترین علائم کمبود منیزیوم شامل گرفتگی و انقباض عضلات، ضعف و خستگی، ضربان نامنظم قلب و تغییرات روحی مانند تحریکپذیری یا بیتفاوتی است.
- رژیم غذایی نامناسب، برخی داروها، الکل، مشکلات کلیوی و بیماریهای گوارشی از مهمترین عوامل کمبود منیزیوم هستند و باید جدی گرفته شوند.
منیزیوم چیست؟ و چه نقشی در بدن انسان دارد؟
رتبهی چهارمِ مواد معدنی موجود در بدن به منیزیوم اختصاص دارد. بیشترِ منیزیومی که در بدن انسان وجود دارد در استخوانها (تا 60 درصد) و مابقی (تا 40 درصد) در عضلات است. سطح آگاهی عمومی نسبت به اهمیت این ماده در کارکرد بدن چندان زیاد نیست.
منیزیوم در بسیاری از واکنشهای مختلف بدن نقش ایفا میکند؛ ازجمله شرکت در فرآیند تبدیل غذا به انرژی، تحکیم استخوانها، منبسط کردن عضلات و…
علائم کمبود منیزیوم تا چه حد شایع است؟
اگر چه میزان کمبود مکمل منیزیوم در افراد عادی چندان زیاد مشاهده نمیشود ولی مصرف برخی داروها یا مصرف نوشیدنیهای الکلی میتواند سطح منیزیوم بدن فرد را کم کند. کلیه در بدن انسان تنظیمکنندهی میزان منیزیوم است.
پایین بودن سطح منیزیوم بدن در بیشتر اوقات ناشی از وجود یک عامل زمینهای است؛ چرا که منیزیوم در بسیاری از سبزیها و غذاها وجود دارد؛ با این حال، هر شخصی که فکر میکند از سبزی و حبوبات مختلف بهاندازهی کافی مصرف نمیکند باید کمبود منیزیوم بدن خود را از طریق استفاده از بهترین مکملهای منیزیوم ایرانی و خارجی تأمین کند. در غیر این صورت عوارضی چند در کمین وی خواهد بود.
دلایل کمبود منیزیوم در بدن چیست؟
-
- داشتن رژیم غذایی بد (بخصوص در نزد افراد مسن یا کسانی که غذای کافی ندارند)
- مصرف داروهایی مانند داروی ریفلاکس معده
- مصرف الکل
- ناراحتی کلیوی
- استفادهی طولانی مدت از داروها یا غذاهای دیورتیک (Diuretic) (ادرار آور)
- ناراحتیهای گوارشی مانند بیماری «کرون» (Crohns disease) (نوعی بیماری التهابی روده)
- استفاده از گروه داروییِ «مهارکنندگان پروتون پمپ» (PPI) (داروهای کاهش دهندهی اسید معده)
- «سندروم استخوان گرسنه» (نوعی بیماری کمبود کلسیم) پس از عمل جراحی تیروئید یا پاراتیروئید
- عملِ «بای پس معده» (نوعی عمل جراحی مبتنی بر تغییر نحوهی برخوردمعده و رودهی کوچک)
- دیابت
- ضعف بدن در جذب مواد غذایی
- بیماری «سلیاک» (نوعی بیماری گوارشی)
- اسهال و استفراغِ طولانی مدت
علائم کمبود منیزیوم چیست؟
گاهی ممکن است علائم چندان شدیدی به نظر شخص نرسد؛ ولی مقدار مورد نیاز منیزیوم برای بدن تامین نشود.
مطمئنترین راه برای تشخیص کمبود منیزیوم، آزمایش خون و گاهی آزمایش ادرار است؛ با این حال برخی از رایجترین علائم کم بودن منیزیوم در بدن به این شرح است:
-
- احساس ضعف
- کم اشتهایی
- برانگیختگی و تحریک پذیری زیاد
- ریتم غیرطبیعی ضربان قلب
- تهوع و اسهال
- هیپوکلسمی (کاهش سطح کلسیم در خون)
- انقباض و گرفتگی عضلههای بدن
- تغییر رفتار بیمار
- تشنج
- بیحالی و بیتفاوتی
از بین علائم کمبود منیزیوم؛ هفت مورد را که اهمیت بیشتری دارند توضیح میدهیم
1-انقباض و گرفتگی عضلات بدن
منیزیوم، استخوانها را محکم و عضلات را شل میکند. جریان بیشتر کلسیم به سلولها که میتواند باعث پرش و گرفتگی عضلات شود یکی از علائم کمبود منیزیوم است. دقت داشته باشید که گرفتگی عضله و پرش آن میتواند علتهای دیگری جز این علت هم داشته باشد.
2-شرایط روحی روانی فرد
کمبود منیزیوم میتواند در انسان حالتی شبیه به کرختی و بیتفاوتی ایجاد کند. برخی مطالعات علمی کاهش منیزیوم در بدن را با ابتلا به افسردگی مرتبط دانسته است. آزمایشی دیگر نشان داد که مصرف منیزیوم میتواند برای افرادی که دچار اختلالِ اضطرابی هستند مفید باشد.
3-پوکی استخوان
در این که عوامل مختلفی میتواند باعث پوکی استخوان شود شکی وجود ندارد؛ ولی کمبود منیزیوم نیز میتواند یکی از دلایل به وجود آمدن پوکی استخوان در افراد باشد. مطالعات آزمایشگاهی نشانگر آن است که کم شدن منیزم باعث کاهش تودهی استخوانی میشود.
4-ضعف عضلانی و خستگی
کمبود منیزیوم میتواند هم خستگی جسمی و هم خستگی ذهنی به همراه بیاورد. منظور از خستگی در اینجا نوعی خستگی کمابیش مداوم است وگرنه طبیعی است که انسان هر روز در حالت عادی نیز بر اثر کار کردن یا مشغلههای گوناگون دچار خستگی طبیعی میشود. همچنین کمبود منیزیوم باعث از دست رفتن پتاسیم در سلولهای عضلانی شده و در نتیجه ضعف عضلات را در پی دارد.
5- علائم کمبود منیزیوم - فشار خون زیاد
با این که هنوز به مطالعات انسانیِ بیشتری در این زمینه نیاز هست ولی بررسیهای به عمل آمده نشان میدهد کمبود منیزیوم میتواند منجر به بالا رفتن فشار خون در انسان شود. این موضوع، خود، زمینهی ابتلای شخص به بیماریهای قلبی را فراهم میکند.
6-ابتلا به آسم
کمبود منیزیوم در مبتلایان به بیماری آسم نیز مشاهده شده. محققان بر این باورند که کمبود منیزیوم میتواند باعث تجمع کلسیم و پوشاندن ماهیچههای مجراهای هوایی و سختی تنفس شود. به همین دلیل است که گاهی به مبتلایان به آسم اسپریای حاوی سولفات منیزیوم داده میشود که کانال تنفسی آنها فراختر شود. میزان رابطهی منیزیوم با بیماری آسم هنوز محتاج تحقیقات بیشتری است.
7-ضربان نامنظم قلب
آریتمی قلب نیز میتواند علتها متعددی داشته باشد که یکی از علتهای آن برقرار نبودن تعادل بین میزان پتاسیم داخل و خارج عضلههای قلب است که میتواند ناشی از کمبود منیزیوم باشد. یک آزمایش بر روی 68 نفر که مبتلا به نارسایی قلبی بودند نشان داد که با تزریق ممقدار مورد نیاز منیزیوم به بدن آنها عملکرد قلبشان بهتر شد.
| ردیف | علامت / عارضه | علت یا توضیح مختصر |
|---|---|---|
| ۱ | انقباض و گرفتگی عضلات | ورود بیش از حد کلسیم به سلولها (منیزیم در حالت عادی باعث شل شدن عضلات میشود) |
| ۲ | مشکلات روحی و روانی | ایجاد حالت کرختی، بیتفاوتی و افزایش احتمال ابتلا به افسردگی و اضطراب |
| ۳ | پوکی استخوان | کاهش توده استخوانی بدن |
| ۴ | خستگی و ضعف عضلانی | ایجاد خستگی مداوم (جسمی و ذهنی) و از دست رفتن پتاسیم سلولهای عضلانی |
| ۵ | فشار خون بالا | افزایش فشار خون که زمینهساز ابتلا به بیماریهای قلبی است |
| ۶ | ابتلا یا تشدید آسم | تجمع کلسیم در ماهیچههای مجاری تنفسی و ایجاد سختی در تنفس |
| ۷ | ضربان نامنظم قلب (آریتمی) | برهم خوردن تعادل پتاسیمِ داخل و خارج عضلات قلب |
علائم کمبود منیزیوم در زنان باردار چیست؟
فشار خون ناشی از بارداری میتواند به خاطر کمبود منیزیوم در زنان باردار تشدید شود. همچنین کافی نبودن میزان منیزیوم، زن باردار را در معرض مبتلا شدن به بیماری قلبی قرار میدهد.
بهترین منبع تأمین منیزیوم چیست؟
-
- سبزیهای دارای برگ سبز (مانند کاهو)
- آجیل
- غلات
- حبوبات
- مکملهای منیزیوم
فواید مصرف منیزیوم چیست
-
- کاهش استرس
- کاهش فشار خون
- تقویت استخوانها
- بهبود خواب
- مقاومت بیشتر در مقابل خستگی از جمله خستگی ناشی از ورزش (با کم کردن اسیدلاکتیک خون که باعث محدودیت کارایی عضلات میشود)
فواید منیزیوم برای زنان باردار
دو گروه از زنان بارداری که به بیماری فشار خون مزمن (پرکلامپسی) و فشار خون همراه با تشنج (اکلامپسی) مبتلا هستند در صورت مصرف منیزیوم کافی با خطر کمتری روبرو خواهند بود. همچنین مصرف میزان کافی منیزیوم برای زنان باردار فواید زیر را در بر دارد (مشورت با پزشک توصیه میشود.
-
- جلوگیری از زایمان زودرس
- تقویت استخوان بندی جنین
- بهبود عملکرد ماهیچهها
علائم مصرف بیش از حد منیزیوم چیست؟
در مصرف بیش از حد منیزیوم هم دچار شدن به استفراغ و اسهال محتمل است. مصرف زیاد منیزیوم بخصوص در نزد کسانی که مشکلات کلیوی دارند میتواند باعث نوعی مسمومیت شود. تنگی نفس، آریتمی، بیهوشی و ضعف اعصاب هم جزو دیگر علائم مصرف بیش از حد منیزیوم محسوب میشود.
مقدار مورد نیاز منیزیوم برای بدن
مقدار مورد نیاز منیزیوم برای بدن روزانه بین 300 تا 400 میلی گرم است. این میزان منیزیوم با صرف روزانه حداقل دو وعده سبزیهای دارای برگ تیره (و یا مواد غذایی که قبلاً اشاره کردیم) تأمین میشود؛ در غیر این صورت فرد میتواند با مشورت متخصص از مکمل منیزیوم استفاده کند.
طرز مصرف درست مکمل منیزیوم چگونه است؟
مکمل منیزیوم تا حدی ملیّن است. بهتر است مکملهای منیزیوم با غذا و شب هنگام، حداقل دو ساعت قبل از خواب مصرف شود. این شیوه مانع بروز شکم درد و سایر ناراحتیهای مشابه خواهد شد. با مصرف غذاها یا مکملهای گفته شده، در مدتی کوتاه علائم کمبود منیزیوم برطرف خواهد شد.
