آیا مصرف ویتامین سی در درمان سرماخوردگی موثر است؟

تجربه بالینی و مشاوره در پیشخوان داروخانه (دیدگاه میدانی)

یک مشاهده پرتکرار در داروخانه:

بارها در داروخانه مراجعانی را می‌بینیم که در روز سوم سرماخوردگی، با گلودرد و آبریزش شدید، به امید بهبود فوری چند بسته قرص جوشان ۱۰۰۰ میلی‌گرم تهیه کرده و روزانه ۳ تا ۴ عدد مصرف می‌کنند؛ نتیجه چیست؟ بیماری ویروسی دوره طبیعی خود را طی می‌کند، اما فرد هم‌زمان دچار سوزش شدید سر دل، دل‌پیچه و اسهال می‌شود! در داروسازی بالینی، یک اصل اساسی وجود دارد: ویتامین C یک ضد ویروس مستقیم نیست، بلکه یک تعدیل‌کننده سیستم ایمنی است. اگر بدن شما پیش از بیماری اشباع از این ویتامین نباشد، مصرف انفجاری و ناگهانی آن در اوج بیماری نمی‌تواند ویروس را متوقف کند.

بررسی علمی: آیا مصرف بیشتر ویتامین سی به درمان سرماخوردگی کمک می‌کند؟

پاسخ کوتاه: خیر؛ مگادوزها (دوزهای بسیار بالا) بیماری را سریع‌تر درمان نمی‌کنند.

ایده مصرف دوزهای فوق‌سنگین اولین بار در دهه ۱۹۷۰ توسط لینوس پاولینگ (شیمیدان و برنده نوبل) مطرح شد که ادعا می‌کرد مصرف روزانه تا ۱۸,۰۰۰ میلی‌گرم مانع سرماخوردگی می‌شود. با این حال، کارآزمایی‌های بالینی کنترل‌شده در دهه‌های بعدی این فرضیه را به چالش کشیدند.

نقل قول از پایگاه معتبر پزشکی کوکران (Cochrane Review):

Cochrane Database of Systematic Reviews:

“The failure of vitamin C supplementation to reduce the incidence of colds in the general population indicates that routine prophylaxis is not justified… Regular supplementation trials had a modest but consistent effect in reducing the duration of cold symptoms.”

«شکست مکمل‌های ویتامین C در کاهش خطر ابتلا به سرماخوردگی در جمعیت عمومی نشان می‌دهد که مصرف روتین آن صرفاً با هدف پیشگیری توجیه علمی ندارد… با این حال، مصرف منظم پیشگیرانه اثری اندک اما پایدار در کاهش طول مدت علائم سرماخوردگی داشته است.»

منبع https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD000980.pub4/full

سازوکار زیستی؛ ویتامین C دقیقاً در بدن چه می‌کند؟

شارژ کردن سربازهای دفاعی بدن:
گلبول‌های سفید خون (سربازان سیستم ایمنی) برای جنگیدن با ویروس‌ها به سوخت و انرژی نیاز دارند. ویتامین C مثل یک باتری قوی درون این سلول‌ها ذخیره می‌شود تا به آن‌ها کمک کند ویروس‌ها را سریع‌تر شکار و نابود کنند.
خاموش کردن آتش التهاب و گلودرد:
وقتی بدن با ویروس سرماخوردگی می‌جنگد، مثل میدان نبردی می‌شود که در آن ترکش‌های التهابی زیادی به بافت‌های گلو و ریه آسیب می‌زنند. ویتامین C مثل یک آتش‌نشان عمل می‌کند؛ جلوی این آسیب‌ها را می‌گیرد و نمی‌گذارد گلو و مجاری تنفسی شما بیشتر از این تحریک و زخم شوند.
  چرا مصرف زیاد ویتامین C معجزه نمی‌کند؟ (قانون باک بنزین!):
روده انسان ظرفیت محدودی برای جذب ویتامین C دارد. اگر یک‌باره مقدار زیادی از آن (مثلاً چند قرص جوشان پشت‌سرهم) مصرف کنید، بدن مثل باک بنزینی که سرریز می‌کند، اضافه آن را از طریق ادرار دور می‌ریزد؛ یعنی نه‌تنها جذب بدنتان نمی‌شود و بیماری را سریع‌تر خوب نمی‌کند، بلکه ممکن است دل‌پیچه و اسهال هم بگیرید!

قرص ویتامین سی برای سرماخوردگی بهتر است یا میوه و سبزیجات؟

یکی از متداول‌ترین پرسش‌ها این است که آیا بهتر است سراغ منابع طبیعی رفت یا از قرص ویتامین سی برای سرماخوردگی استفاده کرد؟

تاریخچه مطالعات مصرف ویتامین سی در درمان سرماخوردگی

در حدود سال 1970، لینوس پاولینگ، برنده جایزه نوبل، این نظریه را ارائه داد که مصرف ویتامین سی به درمان سرماخوردگی کمک می‌کند. او کتابی درباره پیشگیری از سرماخوردگی با استفاده از مگادوز ویتامین C یا حداکثر 18000 میلی گرم در روز منتشر کرد. آمار RDA نشان می‌دهد که میزان ویتامین سی مورد نیاز برای زنان 75 میلی گرم و برای مردان 90 میلی گرم است.

قرص جوشان ویتامین ث پلاس زینک 15 میلی گرم برونسون، یکی از محصولات مراقبتی برای سلامت بدن بوده که به‌عنوان یک مکمل تغذیه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. این محصول قادر است تا به حفظ عملکرد سلول‌های بدن کمک کرده و نیازهای ضروری بدن را هم برطرف کند.

در آن زمان، هیچ مطالعه معتبری صحت این موضوع را ثابت نکرده بود. اما در چند دهه بعد، چندین مطالعه تصادفی کنترل شده به بررسی این موضوع که آیا مصرف ویتامین سی در پیشگیری سرما خوردگی موثر است، پرداختند. نتایج نسبتاً ناامید کننده بوده است. تجزیه و تحلیل 29 مطالعه شامل 11306 شرکت‌کننده به این نتیجه رسید که مصرف مکمل با 200 میلی گرم یا بیشتر ویتامین سی خطر ابتلا به سرماخوردگی را کاهش نمی‌دهد.

با این حال، مکمل‌های ویتامین سی معمولی فواید متعددی در درمان سرماخوردگی داشتند، از جمله:

• • کاهش شدت سرماخوردگی: آنها علائم و شدت سرماخوردگی را کاهش دادند؛
  • کاهش مدت سرماخوردگی: مکمل‌ها به طور متوسط ​​8 درصد در بزرگسالان و 14 درصد در کودکان زمان بهبودی را کاهش دادند (دوز مکمل 1 تا 2 گرم برای کوتاه کردن مدت سرماخوردگی در کودکان و در بزرگسالان 6 تا 8 گرم در روز موثر بود؛ به نظر می‌رسد ویتامین سی حتی در افرادی که تحت استرس فیزیکی شدید هستند، اثرات قوی‌تری دارد. در دوندگان ماراتن و اسکی بازان، ویتامین سی طول مدت سرماخوردگی را به نصف کاهش داد).

ویتامین سی چگونه شدت سرماخوردگی را کاهش می‌دهد؟

مصرف ویتامین سی در کاهش شدت و مدت سرماخوردگی موثر است. اما ویتامین سی چگونه شدت سرما خوردگی را کاهش می‌دهد؟

در دوران سرماخوردگی می‌توان از قرص جوشان ویتامین ث یوروویتال استفاده کرد چرا که اصلی ترین کار این محصول کمک به تقویت سیستم ایمنی بدن و  افزایش کلاژن‌سازی بدن می‌باشد و مدت زمان سرماخوردگی را کم می‌کند.

ویتامین ث یک آنتی اکسیدان است و برای تولید کلاژن در پوست ضروری است. کلاژن فراوان ترین پروتئین در پستانداران است که پوست و بافت‌های مختلف را سفت اما انعطاف پذیر نگه می‌دارد. کمبود ویتامین سی منجر به وضعیتی به نام اسکوربوت می‌شود که مقاومت بدن را تا حد زیادی پایین می‌آورد. ویتامین سی به شدت در سلول‌های ایمنی متمرکز است و در طول عفونت بدن به سرعت تخلیه می‌شود.

در واقع، کمبود ویتامین سی به طور قابل‌توجهی سیستم ایمنی را ضعیف می‌کند و خطر ابتلا به عفونت‌ها را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، دریافت ویتامین سی کافی در طول سرماخوردگی ایده خوبی است. زیرا با مقاوم کردن بدن، شدت و مدت سرماخوردگی را کاهش می‌دهد.

انواع مکمل‌ها: قرص جوشان ویتامین سی برای سرماخوردگی یا قرص بلعیدنی؟

قرص جوشان ویتامین سی برای سرماخوردگی محبوب‌ترین فرم دارویی در ایران است. دلایل این محبوبیت و معایب پنهان آن عبارتند از:
۱. مزیت هیدراتاسیون: افراد مبتلا به عفونت تنفسی تمایل کمی به نوشیدن آب دارند. حل کردن قرص جوشان در یک لیوان آب، دریافت مایعات ضروری بدن را تسهیل می‌کند.
۲. شروع اثر سریع‌تر: ماده موثره از قبل حل شده و تخلیه معده‌ای آن سریع‌تر انجام می‌شود.
۳. هشدار مهم (محتوای نمک/سدیم): برای جوشش این قرص‌ها از بیکربنات سدیم استفاده می‌شود. هر قرص جوشان می‌تواند حاوی ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم سدیم پنهان باشد. مصرف روزانه چند عدد از آن برای افراد مبتلا به فشار خون بالا یا نارسایی قلبی خطرناک است. در این افراد، قرص‌های بلعیدنی یا مکمل‌های فاقد نمک ارجحیت دارند.

جدول راهنمای دوز مصرفی ویتامین C بر اساس شرایط

هم‌افزایی ویتامین C با سایر ترکیبات؛ چه ترکیباتی اثربخشی را بالا می‌برند؟

اگر به دنبال تسریع واقعی بهبودی در سرماخوردگی هستید، شواهد نشان می‌دهند ترکیب ویتامین C با مکمل‌های زیر اثر هم‌افزا (Synergistic) دارد:

• زینک (روی): برخلاف ویتامین C، زینک اگر در ۲۴ ساعت اول شروع بیماری به فرم قرص مکیدنی یا جوشان مصرف شود، مستقیماً می‌تواند تکثیر راینوویروس‌ها در مخاط حلق را مهار کرده و طول بیماری را تا ۳۳٪ کاهش دهد. به همین دلیل ترکیب ویتامین ث پلاس زینک یکی از انتخاب‌های استاندارد است.
•  ویتامین D3: اصلاح کمبود ویتامین دی نقش بنیادین‌تری در کاهش حساسیت دستگاه تنفسی نسبت به ویروس‌های فصلی دارد.

مواد مغذی و غذاهایی که به درمان سرماخوردگی کمک می‌کنند

هیچ درمان سریعی برای سرماخوردگی وجود ندارد. با این حال، برخی از غذاها و مواد مغذی می‌توانند به بهبودی بدن کمک کنند. در گذشته افراد برای کاهش علائم سرماخوردگی خود از غذاهای مختلفی استفاده می‌کردند. کارکرد تعداد کمی از این موارد از نظر علمی ثابت شده که در ادامه به آن‌ها اشاره شده است:

• مکمل‌های ویتامین سی: مصرف مکمل ویتامین سی خطر ابتلا به سرماخوردگی را کاهش نمی‎دهد، اما ممکن است بهبودی شما را تسریع کند و شدت علائم را کاهش دهد. در حالی که مصرف مکمل‌ها ممکن است برای رسیدن به میزان بالای ویتامین سی مورد نیاز برای بهبود سرماخوردگی ضروری باشد، مطمئن شوید که در مصرف آن زیاده روی نکنید. این امر به این دلیل است که مصرف ویتامین سی بیش از حد دارای برخی عوارض جانبی است. برای برآوردن نیازهای اساسی شما به مواد مغذی، غذاهای کامل نیز ایده خوبی هستند. نمونه های خوبی از غذاهای سالم که دارای ویتامین سی بالایی هستند عبارتند از پرتقال، کلم پیچ و فلفل دلمه ای قرمز

• فلاونوئیدها: اینها آنتی اکسیدان‌هایی هستند که در میوه‌ها و سبزیجات یافت می‌شوند. مطالعات نشان می‌دهد که مکمل‌های فلاونوئیدی ممکن است خطر ابتلا به عفونت‌های ریه، گلو و بینی را به طور متوسط ​​تا 33 درصد کاهش دهند.

• سیر: سیر حاوی برخی ترکیبات ضد میکروبی است که ممکن است به مبارزه با عفونت های تنفسی و سرماخوردگی کمک کند.

فواید مصرف مکمل ویتامین سی

ویتامین سی یک ویتامین ضروری است، به این معنی که بدن شما نمی‌تواند آن را تولید کند. با این حال، نقش‌های مفید بسیاری را در بدن ایفا می‌کند و با مزایای سلامتی به طور چشمگیری مرتبط است. این ویتامین محلول در آب است و در بسیاری از میوه‌ها و سبزیجات از جمله پرتقال، توت فرنگی، کیوی، فلفل دلمه ای، کلم بروکلی، کلم پیچ و اسفناج یافت می‌شود.

همانطور که پیش‌تر نیز به آن اشاره کردیم مصرف روزانه توصیه شده ویتامین سی برای زنان 75 میلی گرم و برای مردان 90 میلی گرم است. در حالی که معمولاً توصیه می‌شود ویتامین سی دریافتی خود را از غذاها دریافت کنید، بسیاری از افراد برای رفع نیازهای خود به مکمل‌ها روی می آورند که ایده خوبی نیز محسوب می‌شود. در این بخش 7 فایده علمی اثبات شده مصرف مکمل ویتامین سی علاوه بر کاهش شدت و مدت سرماخوردگی آورده شده است. مکمل‌ها همیشه به صورت کپسول و قرص نیستند و گاهی هم به شکل «آمپول ویتامین C» می‌توان این مکمل را دریافت کرد.

1.خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن را کاهش می‌دهد

ویتامین سی یک آنتی اکسیدان قوی است که می‌تواند سیستم دفاعی طبیعی بدن شما را تقویت کند. آنتی اکسیدان ها مولکول‌هایی هستند که سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کنند. آنها این کار را با محافظت از سلول ها در برابر مولکول‌های مضر به نام رادیکال‌های آزاد انجام می‌دهند.

قرص جوشان ویتامین ث 1000 میلی گرم آپوویتال، یکی از داروهای مراقبتی برای سلامت بدن بوده که به‌عنوان یک مکمل تغذیه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. این محصول قادر است تا به حفظ عملکرد سلول‌های بدن کمک کرده و نیازهای ضروری بدن را هم برطرف کند.

هنگامی که رادیکال‌های آزاد جمع می‌شوند، می‌توانند حالتی به نام استرس اکسیداتیو را ایجاد کنند که با بسیاری از بیماری‌های مزمن مرتبط است. مطالعات نشان می‌دهد که مصرف مناسب ویتامین سی می‌تواند سطح آنتی اکسیدان خون شما را تا 30 درصد افزایش دهد. این به سیستم دفاعی بدن در مبارزه با بیماری‌های مزمن کمک می‌کند.

2. به مدیریت فشار خون بالا کمک می‌کند

فشار خون بالا شما را در معرض خطر بیماری قلبی قرار می‎دهد. مطالعات نشان داده که ویتامین سی ممکن است به کاهش فشار خون در افراد مبتلا به بیماری فشار خون کمک کند. یک مطالعه حیوانی نشان داد که مصرف مکمل ویتامین سی به شل شدن رگ‌های خونی که خون را از قلب حمل می‌کنند، کمک کرده، که در نهایت به کاهش سطح فشار خون کمک می‌کند.

3. خطر ابتلا به بیماری قلبی را کاهش می‌دهد

به طور کلی بیماری قلبی علت اصلی مرگ و میر در سراسر جهان است. عوامل زیادی خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهند، از جمله فشار خون بالا، سطح تری گلیسیرید بالا یا کلسترول بد (LDL) و سطوح پایین کلسترول HDL (خوب). ویتامین سی به کاهش این عوامل خطر کمک کرده و خطر بیماری قلبی را کاهش می‌دهد. همچنین پیشنهاد می‌شود مطلب مربوط به «نقش ویتامین C بر قند خون» را در نوبت مطالع قرار دهید.

4. سطح اسید اوریک خون را کاهش می‌دهد و به جلوگیری از حملات نقرس کمک می‌کند

شربت ویتامین ث ویتالند، یکی از فرآورده‌های دارویی بوده که حاوی ویتامین سی است. وجود میزان زیادی ویتامین سی در این محصول، می‌تواند به سلامت سیستم ایمنی بدن و تامین ویتامین سی مورد نیاز بدن کمک کند.

نقرس نوعی آرتریت است که تقریباً 4 درصد از بزرگسالان را تحت تأثیر قرار می دهد. این بیماری  فوق العاده دردناک است و شامل التهاب مفاصل، به ویژه مفاصل انگشتان بزرگ پا است. افراد مبتلا به نقرس تورم و حملات ناگهانی و شدید درد را تجربه می‌کنند. علائم نقرس زمانی ظاهر می‌شود که اسید اوریک بیش از حد در خون وجود داشته باشد. اسید اوریک یک ماده زائد است که توسط بدن تولید می‌شود. در سطوح بالا، ممکن است متبلور شده و در مفاصل رسوب کند. جالب است که چندین مطالعه نشان داده اند که ویتامین سی به کاهش اسید اوریک در خون کمک کرده و در نتیجه از حملات نقرس محافظت می‌کند.

5. به جلوگیری از کمبود آهن کمک می‌کند

مکمل آهن یک ماده مغذی مهم است که عملکردهای مختلفی در بدن دارد. برای ساخت گلبول‌های قرمز خون و انتقال اکسیژن در سراسر بدن ضروری است. مکمل‌های ویتامین سی می‌توانند به بهبود جذب آهن از رژیم غذایی کمک کنند. ویتامین سی به تبدیل آهنی که جذب ضعیفی دارد، مانند منابع گیاهی آهن، به شکلی که جذب آن آسان‌تر است، کمک می‌کند.

این امر به ویژه برای افرادی که رژیم غذایی بدون گوشت دارند مفید است، زیرا گوشت منبع اصلی آهن به شمار می‌رود. در واقع، مصرف 100 میلی گرم ویتامین سی ممکن است جذب آهن را تا 67 درصد بهبود بخشد. در نتیجه، ویتامین سی ممکن است به کاهش خطر کم خونی در افراد مستعد کمبود آهن کمک کند.

6. سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند

یکی از دلایل اصلی مصرف مکمل‌های ویتامین سی برای افراد تقویت سیستم ایمنی آنهاست، زیرا ویتامین سی در تقویت بسیاری از قسمت‌های سیستم ایمنی بدن نقش دارد.

با توجه به نیاز بدن هر فرد به مکمل ویتامین سی و هچنین دوز مصرفی روزانه می توانیم از انواع مکلهای موجود در فروشگاه داروخانه روشا انتخاب بهتری داشته باشیم. برای مشاهده انواع مکمل ویتامین ث و قیمت مکمل ویتامین سی روی لینک فوق کلیک کنید.

• • اول، ویتامین سی به تشویق تولید گلبول‌های سفید معروف به لنفوسیت‌ها و فاگوسیت‌ها و محافظت از بدن در برابر عفونت کمک می‌کند؛
  • دوم، ویتامین سی به این گلبول‌های سفید کمک می‌کند تا عملکرد مؤثرتری داشته باشند و در عین حال از آسیب مولکول‌های بالقوه مضر مانند رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کنند؛
  • سوم، ویتامین C بخشی ضروری از سیستم دفاعی پوست است. به طور فعال به پوست منتقل می‌شود، جایی که می تواند به عنوان یک آنتی اکسیدان عمل کند و به تقویت موانع پوست کمک کند.

7. با افزایش سن از حافظه شما محافظت می‌کند

زوال عقل اصطلاح گسترده ای است که برای توصیف علائم ضعف حافظه استفاده می‌شود. این بیماری بیش از 35 میلیون نفر در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و معمولاً در بین افراد مسن رخ می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهد که استرس اکسیداتیو و التهاب در نزدیکی مغز، ستون فقرات و اعصاب (که در مجموع به عنوان سیستم عصبی مرکزی شناخته می‌شوند) می‌توانند خطر زوال عقل را افزایش دهند. ویتامین سی یک آنتی اکسیدان قوی است. سطوح پایین این ویتامین با اختلال در توانایی تفکر و به خاطر سپردن مرتبط است.

علاوه بر این، چندین مطالعه نشان داده که افراد مبتلا به زوال عقل ممکن است سطوح خونی ویتامین سی کمتری داشته باشند. از این رو مصرف مناسب ویتامین سی از غذا یا مکمل‌ها با افزایش سن، اثر محافظتی بر تفکر و حافظه دارد. اگر ویتامین سی کافی از رژیم غذایی خود دریافت نمی‌کنید، مکمل های ویتامین سی ممکن است در برابر بیماری هایی مانند زوال عقل به شما کمک کنن

عوارض مصرف بیش از حد ویتامین سی در زمان سرماخوردگی

یک باور غلط و خطرناک این است که چون ویتامین C محلول در آب است، مصرف نامحدود آن بی‌خطر است. بدن ظرفیت محدودی برای نگهداری این ماده دارد و مصرف مگادوزها (بیش از ۲۰۰۰ میلی‌گرم در روز) عوارض زیر را به دنبال دارد:
۱. اختلالات حاد گوارشی (اسهال اسموتیک): ویتامین C جذب‌نشده در روده، آب را به داخل مجرای روده می‌کشد و باعث اسهال شدید، دردهای کرامپی و نفخ می‌شود؛ امری که فرد تب‌دار را با خطر کم‌آبی (دهیدراتاسیون) روبرو می‌کند.
۲. رسوب اگزالات و تشکیل سنگ کلیه: متابولیت نهایی ویتامین C، اگزالات است. دفع مقادیر بالای اگزالات از ادرار، ریسک تشکیل سنگ‌های کلسیم-اگزالاتی را به‌ویژه در مردان و افراد با سابقه سنگ کلیه به‌شدت افزایش می‌دهد.
۳. تداخل با آزمایش‌های بالینی: مقادیر بالای ویتامین ث در خون می‌تواند نتایج تست قند خون با گلوکومتر و آزمایش وجود خون مخفی در مدفوع (FOBT) را با خطای منفی یا مثبت کاذب همراه کند.
۴. خطر همولیز در افراد مبتلا به فاویسم : تزریق یا مصرف دوزهای فوق‌العاده بالا می‌تواند در افراد دارای کمبود این آنزیم باعث تخریب گلبول‌های قرمز شود.

نتیجه‌گیری؛ نقشه راه منطقی مواجهه با سرماخوردگی

ویتامین سی برای سرماخوردگی نه یک داروی بی‌اثر است و نه یک نوشداروی معجزه‌گر. علم داروسازی جایگاه آن را این‌گونه تعریف می‌کند:
۱. پیشگیری دائمی: بهترین راه بهره‌مندی از فواید ویتامین ث، مصرف مداوم منابع غذایی تازه در طول پاییز و زمستان است تا ذخایر ایمنی همواره پر باشد.
۲. اقدام زودهنگام: اگر دچار علائم شدید، مصرف یک دوز ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرمی در ۲۴ تا ۴۸ ساعت ابتدایی بیماری (ترجیحاً در کنار زینک) معقول است و به کاهش دوره نقاهت کمک می‌کند.
۳. پرهیز از افراط: بالا بردن دوز مصرفی به بیش از ۱ تا ۲ گرم در روز هیچ مزیت درمانی اضافه‌ای ندارد و تنها دستگاه گوارش و کلیه‌های شما را تحت فشار قرار می‌دهد. درمان واقعی سرماخوردگی همچنان بر سه اصل استوار است: استراحت مطلق، مصرف فراوان مایعات ولرم، و تغذیه سبک.